Kalau hangpa pernah makan masak lemak kat Negeri Sembilan pastu bandingkan dengan masak lemak tempat lain, hangpa akan perasan satu benda: yang kat sana lagi pedas, dan kurang manis.

Tu bukan kebetulan. Tu warisan.

Masak lemak cili api jadi lambang masakan Melayu Negeri Sembilan, dan akarnya pada warisan Minangkabau yang menetap kat situ berkurun lamanya. Oghang Minangkabau bawa masuk tradisi memasak yang guna cili api dengan kunyit hidup sebagai bahan utama — menonjolkan rasa asli tanpa perasa berlebihan.

Teknik dengan bahan tu la yang bezakan versi Negeri Sembilan daripada masak lemak negeri lain, yang cenderung lebih manis dan kurang pedas.

Tapi bahagian yang aku ghasa paling hidup pasai hidangan ni bukan resipinya. Dia cara dia dimasak.

Dalam kampung tradisional, masak lemak cili api kerap dimasak beghamai-ghamai masa kenduri atau upacara adat perpatih. Dan setiap oghang ada tugas. Ada yang mengisar cili. Ada yang memerah santan. Ada yang berdiri kat dapoq kayu mengacau kuah tu perlahan-lahan, lama, sampai jadi.

Jadi bila hangpa makan sepinggan masak lemak kat kenduri Negeri Sembilan, hangpa bukan makan hasil keja sorang. Hangpa makan hasil keja lima enam oghang yang masing-masing pegang satu bahagian.

Warisan Minangkabau kat Negeri Sembilan tu bukan datang dalam satu bentuk ja. Adat depa jadi sistem undang-undang yang masih dipakai sampai haghi ni. Dan masakan depa jadi rasa yang semua oghang negeri tu kenal. Satu belayar menyeberang laut, pastu berakar dua cara — satu jadi undang-undang, satu jadi rasa.